Taş

Yerkabuğunu meydana getiren külte (kaya) maddesinden kopan irili, ufaklı parçalara denir. Tortul, püskürük, metamorfİk olmak üzere çeşitli sınıfları vardır.

Tortul külteler sularda sürüklenen maddelerin tortulaşması ile meydana gelmiştir (çakmaktaşı, sileks, kumtaşı gibi). Püskürük külteler yeryüzüne çıkan lavların soğumasından meydana gelmiştir. İçlerinde fosil bulunmaz (Granit, profil, bazalt gibi). Metamorfİk külteler ışık, su buharı gibi etkenlerle fiziksel niteliklerini kaybetmiş olanlardır. (Mermer gibi). Bu taşların çıkarıldığı ocaklara da «taş ocakları» denir.

İnsanlar taşlardan bina, set, köprü, saray, sur, kale, yol yaparak ondan istifade etmişlerdir. Yaşayışlarına ve kurdukları medeniyetlere göre bunlar değişik şekillerde olmuştur. Yapılan kazılardan ortaya çıkarılan eserler bunları göstermektedir. ilk insan ve ilk peygamber hazret-i adem yaratıldığı zaman, dünyada toprağın yanında taş da vardı. İlk önce taşı bina yapımında kullanan hazret-i Ademdir. Çamur ve taştan ev yapmıştır.

Selçuklu ve Osmanlı zamanında yapılan cami ve medreseler, köprüler, saraylar, kütüphaneler vs. hepsi taşların işlenerek ve yontularak kullanılmasıyla yapıldı. Bu şekilde Türk sanat ve zevkini dünyaya tanıtmışlardır. edirnede Selimiye, istanbuldaSüleymaniye Camileri, Doğubeyazıtta ishak Paşa Sarayı gibi eserler bunlardan birkaç tanesidir. Yeryüzünde taşların, kapladığı kütleler kayalar, tortul, püskürük, metamorfik diye üç kısma ayrılmaktadır.

Tortul kütleler

suların sürüklediği çeşitli maddelerin tortullaşması neticesinde ortaya çıkmıştır. Tebeşir, çakmaktaşı, kumtaşı gibi.

Metamorfik kütleler

Aşırı ısı, basınç ve su buhar ı sebebiyle fiziki özelliğini kaybeden kütlelerdir. Mermerlerle gnays cinsi taşların üretildiği kütleler bu şekilde meydana gelmiştir.

Püskürük kütleler

Püskürme sonucu yer yüzüne çıkan lavların aniden soğuması veya lavların yeryüzüne çıkmadan derinlerde kalması ve katılaşmasından meydana gelir. Bunların içinde fosil yoktur. Temizdirler. Aynı zamanda asitler de tesir etmez. Bu şekilde meydana gelen taşlar çok kıymetlidir. Granit, praf il, trakit, bazalt gibi dünyaca ünlü taş ve mermer cinsleri bu şekilde meydana gelmektedir. Bunlardan başka taşın, zümrüt, yahut, pırlanta, elmas, zebercet, firuze vs. cinsleri olduğu gibi seylan, yeşim, akit, jat, gibi işlendikten sonra kıymeti artanları da vardır.

Taş ocağı

Çeşitli yerlerde kullanılmak üzere toprağın üstünden veya altından taş çıkarılan yerlere taş ocağı ismi verilmektedir. İlkzamanlar taş ocaklarında insan gücü çok önemliydi.

Bugün elektrik gücünden ve bazı patlayıcı maddelerden faydalanılarak taş ocaklarında çalışma kolaylaşmış ve verim artmıştır.

Sözlükte "taş" ne demek?

1. Kimyasal ya da fiziksel durumu değişiklikler gösteren, rengini içindeki maden tuz ve oksitlerinden alan sert ve katı madde; mücevherlerde kullanılan yüksek değerli taş.
2. Kimi yerlerde ve işlerde kullanılmak için bu maddeden özel olarak hazırlanmış gereç; dama, domino gibi oyunlarda kullanılan metal, kemik ya da tahta parçalardan her biri.
3. Yapı işlerinde kullanılmak için bu maddeden hazırlanmış malzeme; kimi organların içinde, özellikle sidikkesesi vb.'de oluşan, türlü biçim ve oylumdaki katı madde.

Taş kelimesinin ingilizcesi

[TAS] n. bowl, vessel
adj. stone, lapidary
n. stone, rock, flint, concretion, gem; gravel, small stones and pebbles; jeer, jibe, gibe; allusion, innuendo

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç